ในพระธรรมบทมีพุทธพจน์ว่าด้วยเรื่องความโกรธและการผูกใจเจ็บ (ว่าด้วยเรื่องความโกรธ) ที่ตรัสไว้ทำนองว่า "ผู้ใดผูกอาฆาตว่า เขาด่าเรา เขาทำร้ายเรา เขาเอาชนะเรา เขาลักสิ่งของเรา" ความโกรธของผู้นั้นย่อมไม่สงบระงับ แต่ผู้ใดไม่ผูกใจเจ็บไว้ ความโกรธนั้นย่อมสงบไปเอง พระพุทธเจ้าตรัสสอนเรื่องนี้แก่ภิกษุและฆราวาสหลายครั้งเมื่อมีผู้มาทูลถามเรื่องการให้อภัยผู้ที่ล่วงเกินตน โดยทรงชี้ว่าเวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ไม่ใช่ด้วยการจองเวรตอบ คำสอนนี้ไม่ได้บอกว่าต้องอยู่ต่อกับคนที่นอกใจเรา แต่ชี้ให้เห็นว่าการตัดสินใจใด ๆ ควรทำด้วยใจที่ปลอดจากความอาฆาตแค้น ไม่เช่นนั้นไม่ว่าจะเลือกทางไหนใจก็ยังคุกรุ่นอยู่ดี การให้อภัยในทางธรรมคือการปลดปล่อยตัวเราเองจากไฟแห่งความโกรธ ส่วนจะกลับไปคบกันต่อหรือไม่นั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ต้องพิจารณาด้วยปัญญา ไม่ใช่ด้วยอารมณ์ชั่ววูบ
มุมมองจากงานวิจัย
งานวิจัยของ Gottman, J. M., & Silver, N. (2012) ที่รวบรวมจากการศึกษาคู่รักนับพันคู่ตลอดหลายทศวรรษ ระบุว่าการนอกใจ (betrayal) เป็นหนึ่งในบาดแผลที่ลึกที่สุดต่อความไว้วางใจในความสัมพันธ์ แต่ก็พบว่าคู่รักบางคู่สามารถฟื้นฟูความไว้ใจกลับมาได้จริง หากฝ่ายที่ทำผิดแสดงความรับผิดชอบอย่างจริงใจ เปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส และทั้งสองฝ่ายเต็มใจทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันงานวิจัยด้านการให้อภัยของ Worthington, E. L. และคณะ ก็ชี้ว่าการให้อภัยเป็นกระบวนการที่ต้องใช้เวลาและมีขั้นตอน ไม่ใช่การตัดสินใจครั้งเดียวจบ และการให้อภัยไม่จำเป็นต้องเท่ากับการคืนดีเสมอไป บุคคลสามารถให้อภัยเพื่อปลดปล่อยตัวเองได้ โดยยังตัดสินใจเลิกราด้วยเหตุผลอื่นควบคู่กันไปได้เช่นกัน
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
ให้เวลาตัวเองสงบอารมณ์ก่อนตัดสินใจครั้งใหญ่ อย่าตัดสินใจขณะที่ยังโกรธหรือช็อกอยู่
แยกคำถามสองข้อออกจากกัน คือ "ฉันให้อภัยได้ไหม" กับ "ฉันอยากอยู่ต่อไหม" เพราะไม่จำเป็นต้องตอบเหมือนกัน
สังเกตว่าอีกฝ่ายรับผิดชอบจริงจังและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมหรือไม่ ไม่ใช่แค่พูดขอโทษ
หากตัดสินใจยาก ควรปรึกษาคนที่ไว้ใจได้หรือนักจิตวิทยาเพื่อมองสถานการณ์อย่างรอบด้าน
พระสูตรอ้างอิง
- ว่าด้วยเรื่องความโกรธ
(ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๔๒ ข้อ ๒๗ หน้า ๔๒๔-๔๗๐)
งานวิจัยอ้างอิง
- What Makes Love Last? How to Build Trust and Avoid Betrayal
(Gottman, J. M., & Silver, N. (2012). Simon & Schuster) - Forgiveness intervention research
(Worthington, E. L. — meta-analyses of forgiveness interventions, summarized at evworthington-forgiveness.com/research)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)