แนวทางจากพระสูตร
หลักธรรมที่พระพุทธเจ้าสอนคหบดีนกุลปิตาเรื่อง "กายกระสับกระส่าย แต่ใจไม่กระสับกระส่าย" ใช้ได้ทั้งกับผู้ป่วยเองและผู้ดูแลที่ต้องแบกรับภาระต่อเนื่องเป็นเวลานาน คือแม้ร่างกายและจิตใจจะเหนื่อยล้าจากการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังทุกวันไม่มีวันหยุด แต่การฝึกรู้เท่าทันความเหนื่อยล้านั้นตามความเป็นจริง แทนที่จะปล่อยให้มันครอบงำจนหมดกำลังใจไปเลยหรือฝืนเก็บกดไว้ จะช่วยประคองใจไว้ได้ในระยะยาวโดยไม่พังไปเสียก่อน
หลักธรรมที่พระพุทธเจ้าสอนคหบดีนกุลปิตาเรื่อง "กายกระสับกระส่าย แต่ใจไม่กระสับกระส่าย" ใช้ได้ทั้งกับผู้ป่วยเองและผู้ดูแลที่ต้องแบกรับภาระต่อเนื่องเป็นเวลานาน คือแม้ร่างกายและจิตใจจะเหนื่อยล้าจากการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังทุกวันไม่มีวันหยุด แต่การฝึกรู้เท่าทันความเหนื่อยล้านั้นตามความเป็นจริง แทนที่จะปล่อยให้มันครอบงำจนหมดกำลังใจไปเลยหรือฝืนเก็บกดไว้ จะช่วยประคองใจไว้ได้ในระยะยาวโดยไม่พังไปเสียก่อน
มุมมองจากงานวิจัย
ภาวะที่ผู้ดูแล (caregiver) เหนื่อยล้าทางอารมณ์จากการดูแลผู้อื่นต่อเนื่องเป็นเวลานาน ตรงกับกรอบแนวคิดภาวะเบิร์นเอาต์ (burnout) ที่องค์การอนามัยโลกรับรองอย่างเป็นทางการในปี 2019 ว่าเกิดจากความเครียดเรื้อรังในบทบาทหน้าที่ที่จัดการไม่ได้ Maslach Burnout Inventory ชี้ว่าอาการสำคัญ 3 ด้าน คือความอ่อนล้าทางอารมณ์ ความรู้สึกแปลกแยกจากบทบาทหน้าที่ที่ทำ และความรู้สึกว่าตนทำได้ไม่ดีพอ ซึ่งพบได้บ่อยมากในกลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วยเรื้อรังในครอบครัว
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
รู้เท่าทันความเหนื่อยล้าของตัวเองโดยไม่เก็บกดหรือปล่อยให้ครอบงำจนหมดกำลังใจ
ขอให้คนในครอบครัวหรือญาติผลัดเวรดูแลแบ่งเบาภาระเป็นระยะ
พักผ่อนอย่างเพียงพอ ไม่แบกรับภาระไว้คนเดียวตลอดไป
มองว่าการขอความช่วยเหลือไม่ใช่ความล้มเหลว แต่เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้ป่วยอย่างยั่งยืน
พระสูตรอ้างอิง
-
นกุลปิตสูตร (กายกระสับกระส่าย จิตไม่กระสับกระส่าย)
(สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๒๗ ข้อ ๕ หน้า ๕-๑๘)
งานวิจัยอ้างอิง
-
Burnout as an occupational phenomenon (ICD-11); Maslach Burnout Inventory
(World Health Organization (2019); Maslach, C., Jackson, S. E., & Leiter, M. P.)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)