ค้นคำศัพท์
พจนานุกรมพุทธศาสน์
ฉบับประมวลศัพท์
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
ปัญหาความรัก
ให้อภัยคนที่ทำร้ายจิตใจเราได้อย่างไรหึงหวงจนความสัมพันธ์เริ่มพัง แก้อย่างไรทำไมยิ่งรักยิ่งเจ็บเป็นคนหลายใจ จัดเป็นความผิดระดับ คุณธรรม หรือจริยธรรมเลิกกับแฟนแล้วทำใจไม่ได้ ควรทำอย่างไรรักข้างเดียวควรทำอย่างไรกลัวผูกพันลึกซึ้งกับใคร ทำไมถึงเป็นแบบนี้การมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ใช่แฟนรักคนที่ครอบครัวไม่ยอมรับ ควรทำอย่างไรแฟนนอกใจ ให้อภัยดีไหม หรือควรเลิกคู่รักไม่คุยกันเรื่องปัญหาเลย เก็บไว้คนเดียวตลอดรักแบบไหนเรียกว่าความสัมพันธ์ที่เป็นพิษ (toxic relationship)เคยเจ็บจากความรัก กลายเป็นคนเชื่อใจคนยาก จะแก้อย่างไรเจ็บใจเวลาเห็นแฟนตัวเอง แสดงอาการเหมือนแอบชอบแอบปลื้มคนอื่น ทั้งที่คบกับเราอยู่ จะจัดการกับความระแวงสงสัยนี้อย่างไรชีวิตที่ต้องอยู่กับคนที่ไม่รักกันแล้วหากเรามีความรัก เราจะเข้าอะกุปปาเจโตวิมุติได้ไหมสามีชอบตะคอกเสียงดังใส่บ่อย ๆกลัวว่าแฟนเมื่อมีโอกาศนอกใจ เค้าจะนอกใจอยู่บ่อยครั้ง
ปัญหาครอบครัว
พี่น้องขัดแย้งเรื่องเงินทำใจอย่างไรทุกข์ใจเพราะครอบครัวแตกแยกดูแลพ่อแม่สูงอายุจนหมดแรงใจทะเลาะกับพ่อแม่บ่อย ควรทำอย่างไรเครียดกับความคาดหวังของครอบครัวลูกติดเกมติดมือถือ พ่อแม่ควรรับมืออย่างไรถูกพ่อแม่เปรียบเทียบกับพี่น้องหรือลูกคนอื่นตลอดเวลาเลี้ยงลูกอย่างไรไม่ให้เครียดทั้งสองฝ่ายพ่อแม่แยกทางกัน ลูกควรทำใจอย่างไรคนในครอบครัวเห็นต่างกันเรื่องเลี้ยงลูก ทำอย่างไรดีรู้สึกผิดที่ไม่มีเวลาให้ครอบครัวเพราะงานยุ่งการเลี้ยงดูบิดามารดาเป็นกุศุลหรือไม่แล้วจะส่งผลต่อชีวิตของข้าพเจ้าอย่างไรบุพการีทำร้ายลูก ทั้งทางกาย วาจา ใจ ต้องได้รับผลกรรมอะไรบ้างการเลี้ยงดูบิดามารดาเป็นการสร้างบุญกุศลหรือไม่ แล้วจะส่งผลต่อชีวิตของข้าพเจ้าอย่างไรพ่อเล่นเมียน้อยไม่สนคนในบ้านสามีชอบตะคอกเสียงดังใส่บ่อย ๆทุกข์เพราะเป็นห่วงลูก มีคนมาชอบค่ะ
การทำงาน
หมดไฟในการทำงาน (burnout) แก้อย่างไรเจ้านายกดดันเพื่อนร่วมงานเอาเปรียบทำงานหนักจนไม่มีเวลาให้ตัวเองเหนื่อยล้ากับที่ทำงาน ที่ต้องคอยแบกบริษัท จะเติมไฟให้ตัวเองอย่างไรอยากลาออกแต่กลัวไม่มั่นคง ตัดสินใจอย่างไรทุกข์เพราะไม่มีเงิน อาชีพการงานไม่มั่นคงถูกตำหนิต่อหน้าคนอื่นในที่ทำงาน รับมืออย่างไรทำงานที่บ้าน (WFH) แยกเวลางานกับชีวิตส่วนตัวไม่ได้ทำงานทุกวันแต่ไม่มีความสุข เพราะอะไรทำงานไม่ตรงสายที่เรียนมา รู้สึกผิดหรือสับสนเพื่อนร่วมงานนินทาลับหลัง ทำใจอย่างไรเป็นทุกข์เพราะตัวเองขี้เกียจ ตื่นสายกลัวความล้มเหลวจนไม่กล้าเสนอไอเดียใหม่ในที่ทำงานทุกข์เพราะ ค้าขายไม่ดีเลยช่วงนี้ทุกข์เพราะ..วันนี้เครื่องเสียงดังมากไม่ชอบเลยแต่ไม่เป็นไรยังวิ่งงานได้สบายมาก
เพื่อนและสังคม
คบคนแบบไหนจึงเรียกว่ากัลยาณมิตรทะเลาะกับเพื่อนสนิทจนไม่คุยกัน จะคืนดีอย่างไรเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นจนทุกข์วางใจอย่างไรเมื่อคนรอบตัวเปลี่ยนไปถูกเพื่อนหักหลังทำใจอย่างไรต้องเจอคน toxic หรือคิดลบตลอด มีวิธีรับมืออย่างไร ?เข้าสังคมกับคนใหม่ยาก ไม่รู้จะเริ่มคุยอย่างไรปล่อยวางความแค้นได้อย่างไรตักเตือนเพื่อนมากๆ จนเพื่อนตึงใส่ ไม่รับฟังและพยายามออกห่าง ควรปรับตัวอย่างไรเพื่อนสนิทเริ่มห่างหายไปโดยไม่รู้สาเหตุเพื่อนขอยืมเงินบ่อยจนอึดอัดใจ ควรทำอย่างไรเมื่อได้เห็นคนที่เคยมีปัญหากันกับเรา เกิดความไม่สบายใจขึ้นมา มีวิธีให้ใจสงบอย่างไรถูกกลุ่มเพื่อนกันออกไม่ให้เข้าพวก ทำใจอย่างไรอยากจะไม่ยุ่งเรื่องอื่น ของคนอื่นที่มาทุกข์ เพราะขอความช่วยเหลือ ช่วยไปแล้วไม่ดีกลับโดนว่าลับหลังทำไมไม่มีใครสนใจความรู้สึกเรา ไม่มีใครเห็นใจเราเลยกรรมอะไร ทำไมคนอื่นชอบยุ่งกับชีวิตตลอด
ความเครียด
คิดมากเรื่องอนาคตจนกังวลเครียดหลายเรื่องพร้อมกันจัดการอย่างไรวิธีคลายเครียดที่ทำได้ทันทีเครียดเรื่องเรียนหรือสอบ รับมืออย่างไรเครียดสะสมจนปวดหัวนอนไม่หลับสมาธิและลมหายใจช่วยลดเครียดได้อย่างไรทุกข์เพราะไม่มีเงิน อาชีพการงานไม่มั่นคงทำหลายอย่างพร้อมกันจนเครียดสะสม ควรแก้อย่างไรเครียดเพราะเปรียบเทียบชีวิตตัวเองกับคนในโซเชียลมีเดียเครียดเพราะคิดลบไปเอง จะแก้อย่างไรเครียดจนกินไม่ลงหรือกินมากเกินไป ทำอย่างไรดีเครียดสะสมนานจนป่วยง่าย เกี่ยวข้องกันจริงไหมวิธีแก้ความฟุ้งซ่านทำลำไยแล้วไม่ค่อยติดลูกดวกทำมัยชีวิตช่วงนี้ถึงติดขัดไปหมดเรียน เหนื่อย มาก ครับ เรียน เหนื่อย มาก เลย ถูก ตัด จาก โลก ภาย นอก ไม่ ได้ บันเทิง เรียน ไป หา แต่ บาลี ครับทุกข์เพราะมีความวิตกกังวล คิดซ้ำๆคิดวนๆไม่จบทุกข์เพราะฉันไม่อยากเรียนทุกข์เพราะไม่มีเงินทุกข์เพราะมีหนี้สินเยอะรู้สึกกดดันเครียดตลอดเวลายึดมั่นในงานที่มั่นคง พยายามสมัครเข้าไปหลายครั้ง แต่ไม่ถูกเลือกสักครั้ง ตอนนี้เสียใจ ทุกข์ใจ ไม่รู้จะต้องใจยังไง หรือเดินหน้าไปทางไหนดีเหลือเงินแค่ 400 บาท ใช้ชีวิตยังไงอีก 6 วันที่เหลือ
ความกังวล
กังวลเรื่องที่ยังไม่เกิดตลอดเวลาสวดมนต์เร็วปาบไหมเพราะว่าฉันสมาธิสั้นสวดช้าๆไม่ได้ถ้าสวดช้ามันจะลืมกลัวการเข้าสังคมทำอย่างไรแพนิคขึ้นมากลางดึกรับมืออย่างไรการมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ใช่แฟนใจสั่นหายใจไม่ทันเวลาเครียด คืออะไรทุกข์เพราะไม่มีเงิน อาชีพการงานไม่มั่นคงธรรมะรับมือความกลัวอย่างไรคิดลบซ้ำๆ จนกังวลไปทุกเรื่องในชีวิตวิตกกังวลเรื่องการตัดสินใจ กลัวเลือกผิดตลอดเวลากังวลจนมือสั่นเหงื่อออกเวลาต้องเจอคนสำคัญกังวลเรื่องสุขภาพตัวเองมากเกินไป ทำอย่างไรดีทุกข์ค่ะเป็นทุกข์เพราะกังวลกับข้อสอบเเล้วก็การเงินค่ะการเงินเดี้ยวนี้เงินเก็บลดลงเหลือๆค่ะกลัวการพูดต่อหน้าคนเยอะๆ แก้อย่างไรเวลานั่งสมาธิง่วงมากๆและเผลอสติตลอดเวลามีวิธีแก้ยังไงบ้างคะไม่ให้ง่วงและมีสติอยู่ตลอดเวลาต้องการสอบธรรมชั้นตรีให้ได้คะแนนเต็มอยากสอบผ่านนะทำชั้นโทต้องทำยังไงบ้าง แล้วทำไมเวลาคนสอบตกต้องเป็นทุกข์ทุกข์เพราะ กระทำสิ่งใดทำไมไม่ค่อยสำเร็จผลเครียดงาน ไม่ได้พักเลย ไม่ค่อยได้ไปทำบุญอยากทราบว่าข้าพเจ้ามีความรู้ทันสุขทุกข์และวางลง แต่จิตว่างและคิดว่าตัวเองน่าจะรุ้ตามจริงและเห็นว่าสิ่งนี้การกระทำนี้ทำให้เกิดทุกข์ แต่ข้าพเจ้า อยากให้มันไปสู่ปัญญาวิมุติเจโตวิมุติ คือตีดรากเหง้าไปเลยฝันเห็นงูจงอางเลื้อยเข้ากองไฟ 3 กองทุกข์ใจนิดหน่อยจะมีปัญหาอะไรเกิดขึ้นไหมอยากนั่งสมาธิได้นานผมอยากสอบนักธรรมชั้นตรีผ่านทุกข์ลาสิกขาก่อนออกพรรษาจะได้ไหมแบ่งหมวดหมู่พระธรรมวินัยให้เข้าใจง่ายทุกข์เพราะช่วง 2-4 เดือนมณียอดขายตกลงค่อนข้างเยอะมากเลยค่ะกินเนื้อสัตว์หรือบาปไหมทำไมชีวิตลุ่มๆดอนๆจะสุขก็สุขไม่สุดเวลาทุกข์มากมายนักเหลือเงินแค่ 400 บาท ใช้ชีวิตยังไงอีก 6 วันที่เหลือถ้าอุเบกขาคือการปล่อยวางที่สุด จะรู้ได้อย่างไรว่าเราทำได้แล้วชีวิตติดขัดพอกำลังจะรุ่งจะดีก็จะมีเรื่องให้ต้องผันผวน ไม่ราบรื่นทำอย่างไรดีฉันกังวลเรื่องเรียน กลัวว่าจะสอบไม่ผ่าน
ซึมเศร้า
คิดวนซ้ำเรื่องเดิมจนเป็นทุกข์ธรรมะช่วยดูแลใจตอนซึมเศร้าได้อย่างไรจะช่วยคนใกล้ตัวที่ซึมเศร้าอย่างไรไม่มีแรงทำอะไรเลย ควรเริ่มจากตรงไหนซึมเศร้าตามฤดูกาล (เช่นหน้าฝนหรือหน้าหนาว) คืออะไรเศร้าแบบไหนควรไปพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยารู้สึกเศร้าตลอดเวลา นี่คือซึมเศร้าไหมซึมเศร้าหลังคลอดลูก รับมืออย่างไรรู้สึกชา ไม่มีความรู้สึกร่วมกับอะไรเลย คืออะไรเคยดีขึ้นแล้วแต่กลับมาซึมเศร้าอีก ทำอย่างไรไม่รู้ว่าจะเอายังไงกับชีวิตต่อไปดี ที่จะปลดไม่ปลดแน่ ผู้ใหญ่คนใดจะช่วยเมตตาเราไหม เป็นโรคซึมเศร้ารุนแรงเคยฆ่าตัวตายจนเกือบตายมาแล้ว ขอกราบพระพุทธองค์ ช่วยลูกด้วยเถิดพระสมณโคดมผู้เป็นสรณะ
ความเหงา
รู้สึกเหงาแม้อยู่ท่ามกลางผู้คน เพราะอะไรคลายความเหงาด้วยการเจริญเมตตาอย่างไรย้ายมาอยู่ที่ใหม่ ไม่มีเพื่อน ทำอย่างไรโสดแล้วเหงาควรทำอย่างไรการมีเพศสัมพันธ์แบบไม่ใช่แฟนเกษียณแล้วรู้สึกเหงา ไม่มีจุดหมายในแต่ละวันเหงาหลังจากหย่าร้างหรือเลิกรากับคนรักเพื่อนต่างแต่งงานมีครอบครัวกันหมด เหลือเราคนเดียวโซเชียลมีเดียทำให้เหงาขึ้นจริงไหมอยู่คนเดียวแล้วกลัวไม่มีใครดูแลยามป่วยหรือแก่ตัวเห็นคนอื่นมีความสุขในโซเชียลแล้วรู้สึกเหงาหนักขึ้น
นอนไม่หลับ
เจริญเมตตาช่วยให้หลับดีขึ้นจริงไหมตื่นกลางดึกแล้วหลับต่อไม่ได้นอนไม่หลับเพราะคิดเรื่องเดิมซ้ำๆทำอย่างไรให้หลับง่ายขึ้นตามธรรมชาติเล่นมือถือก่อนนอนจนหลับยาก ควรทำอย่างไรง่วงทั้งวันทั้งที่นอนครบชั่วโมงแล้ว เพราะอะไรนอนไม่พอส่งผลต่อจิตใจอย่างไรนอนไม่หลับเพราะจิตฟุ้งซ่านคิดโน่นคิดนี่ไม่หยุดฝันร้ายบ่อยจนกลัวการเข้านอนนอนกลางวันเยอะ กลางคืนไม่ง่วง ปรับนาฬิกาชีวิตอย่างไร
การเงิน-หนี้สิน
อิจฉาคนที่ร่ำรวยกว่า เปรียบเทียบฐานะจนทุกข์ใจพอใจในสิ่งที่มี (สันโดษ) ต่างจากไม่ขวนขวายอย่างไรถูกโกงเงินทำใจอย่างไรเป็นหนี้แล้วท้อ อยากเริ่มต้นใหม่ต้องทำอย่างไรเครียดเรื่องหนี้สินจนนอนไม่หลับ ทำอย่างไรพุทธศาสนาสอนเรื่องการใช้เงินอย่างไรควรให้เงินพ่อแม่หรือครอบครัวเท่าไรจึงพอดี ไม่กดดันตัวเองใช้เงินเก่งเกินไปเวลาเครียด (ช้อปปิ้งคลายเครียด) ควบคุมไม่ได้กลัวเรื่องเงินในอนาคตมากเกินไป ทำอย่างไรดีทุกข์ค่ะเป็นทุกข์เพราะกังวลกับข้อสอบเเล้วก็การเงินค่ะการเงินเดี้ยวนี้เงินเก็บลดลงเหลือๆค่ะรายได้ไม่พอรายจ่าย เครียดทุกสิ้นเดือน ทำอย่างไรดีทำกรรมอะไรทำไมถึงเป็นหนี้ อยากหมดหนี้ ค่ะทุกข์เพราะไม่มีเงิน
เจ็บป่วย-สูญเสีย
เพื่อนหรือญาติป่วยระยะสุดท้าย ควรพูดอะไรดีกายป่วยแต่ใจไม่ป่วย ทำได้จริงไหมสูญเสียคนที่รักไป ทำใจอย่างไรกลัวความตายมาก ธรรมะช่วยได้อย่างไรป่วยหนักจนท้อแท้ ดูแลใจอย่างไรคนตายแล้วไปไหน ?ความไม่สบายกาย ทำให้ใจทุกข์ต้องทำอย่างไรแท้งลูกหรือสูญเสียลูกในท้อง ทำใจอย่างไรสัตว์เลี้ยงตาย เศร้าเกินไปหรือไม่ ทำใจอย่างไรดีเสียใจกับการสูญเสียที่ผ่านมานานแล้วแต่ยังทำใจไม่ได้หมอวินิจฉัยว่าเป็นโรคร้ายแรง ตั้งสติอย่างไรตอนรู้ข่าวดูแลผู้ป่วยเรื้อรังจนใจจะพัง ทำอย่างไรน้องชาย ผูกคอตาย ได้17วัน ทุกข์มากทำไมป่วยบ่อยไม่เหมือนคนอื่น ครอบครัว ไม่มีให้พึ่งพาทุกข์เพราะป่วย"กายป่วยแต่ใจไม่ป่วย" ทำได้จริงไหม
เป้าหมายชีวิต
รู้สึกชีวิตไม่มีความหมาย ควรเริ่มอย่างไรชาติหน้ามีจริงไหม ?ไม่รู้ว่าเกิดมาทำไม พุทธศาสนาตอบอย่างไรความสุขที่แท้จริงคืออะไรควรตั้งเป้าหมายชีวิตอย่างไร ยิ่งแก่ยิ่งเหนื่อยกับชีวิต ?คนตายแล้วไปไหน ?ล้มเหลวซ้ำๆ จนไม่กล้าเริ่มใหม่ทำความดีแล้วทำไมชีวิตยังไม่ดีขึ้น เข้าใจเรื่องกรรมอย่างไรเปรียบเทียบชีวิตตัวเองกับคนอื่นในโซเชียลจนหมดกำลังใจรู้สึกตัวเองไร้ค่า ไม่เก่งเท่าคนอื่นกลัวว่าชีวิตจะผ่านไปโดยไม่ได้ทำอะไรที่มีคุณค่าอายุมากขึ้นแต่ยังไม่รู้ว่าอยากทำอะไรกับชีวิตประสบความสำเร็จแล้วแต่ทำไมยังไม่มีความสุข
