มงคลสูตรกล่าวถึงมงคลอันหนึ่งคือ "ขนฺตี จ โสวจสฺสตา" หมายถึงความอดทนและความเป็นผู้ว่าง่าย คือรับฟังคำแนะนำหรือความเห็นต่างของผู้อื่นได้โดยไม่หัวเสียหรือดื้อรั้นยึดความเห็นตนเองเป็นใหญ่ พระพุทธเจ้าตรัสว่าคุณธรรมสองข้อนี้เป็นมงคลของชีวิตที่นำไปสู่ความเจริญ เพราะช่วยให้อยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างราบรื่นแม้ความเห็นจะไม่ตรงกัน เมื่อคนในครอบครัวเห็นต่างกันเรื่องการเลี้ยงลูก ไม่ว่าจะเป็นระหว่างพ่อแม่ด้วยกันเอง หรือระหว่างพ่อแม่กับปู่ย่าตายาย ความขัดแย้งมักเกิดจากต่างฝ่ายต่างยึดมั่นว่าวิธีของตนถูกต้องที่สุด หลักขันติและโสวจัสสตาสอนให้เราฟังเหตุผลของอีกฝ่ายด้วยใจเปิดกว้างก่อน แล้วจึงค่อยหาจุดร่วมด้วยเมตตาและปัญญา แทนที่จะยึดถือความเห็นของตนเป็นความถูกต้องหนึ่งเดียวจนเกิดการทะเลาะเบาะแว้งซึ่งส่งผลเสียต่อบรรยากาศในบ้านและตัวเด็กเอง
มุมมองจากงานวิจัย
งานวิจัยของ Koerner, A. F., & Fitzpatrick, M. A. (2002) ที่ตีพิมพ์ใน Communication Theory เสนอทฤษฎีรูปแบบการสื่อสารในครอบครัว (Family Communication Patterns Theory) ซึ่งจำแนกครอบครัวตามระดับการเปิดรับความเห็นที่หลากหลาย (conversation orientation) และระดับการยึดถือความเชื่อร่วมของครอบครัว (conformity orientation) งานวิจัยพบว่าครอบครัวที่มีระดับการเปิดรับความเห็นสูง คือสมาชิกกล้าพูดคุยแลกเปลี่ยนความเห็นต่างอย่างเปิดเผยโดยไม่กลัวถูกตำหนิ มักแก้ไขความขัดแย้งเรื่องการเลี้ยงดูลูกได้อย่างสร้างสรรค์กว่าครอบครัวที่กดทับความเห็นต่างไว้เพื่อรักษาความกลมเกลียวผิวเผิน เด็กที่เติบโตในครอบครัวที่สื่อสารความเห็นต่างอย่างเปิดเผยและให้เกียรติกันยังมีแนวโน้มพัฒนาทักษะการแก้ปัญหาและการสื่อสารที่ดีกว่าด้วย
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
ตกลงกันล่วงหน้าถึงหลักการเลี้ยงลูกสำคัญ ๆ ที่ทุกฝ่ายในบ้านเห็นตรงกัน เพื่อลดความสับสนของเด็ก
หลีกเลี่ยงการโต้เถียงเรื่องวิธีเลี้ยงลูกต่อหน้าเด็ก เพราะอาจทำให้เด็กสับสนหรือรู้สึกไม่มั่นคง
รับฟังเหตุผลเบื้องหลังความเห็นของอีกฝ่าย อาจมาจากความรักและความห่วงใยเช่นเดียวกับเรา
หากตกลงกันเองไม่ได้ ลองหาข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กมาเป็นข้อมูลกลางร่วมกันตัดสินใจ
พระสูตรอ้างอิง
- มงคลสูตร
(ขุททกนิกาย สุตตนิบาต, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๔๗ ข้อ ๓๑๗ หน้า ๑๒๔)
งานวิจัยอ้างอิง
- Toward a theory of family communication
(Koerner, A. F., & Fitzpatrick, M. A. (2002). Communication Theory, 12(1), 70-91)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)