แนวทางจากพระสูตร
ในสิงคาลกสูตร พระพุทธเจ้าทรงแบ่งแยกมิตรแท้กับมิตรเทียมไว้อย่างละเอียด และสอนหลักการคบหาสมาคมที่ปลอดภัยต่อจิตใจในทุกทิศทางของชีวิต ความกลัวการเข้าสังคมมักมีรากจากความกังวลว่าจะถูกตัดสินหรือปฏิเสธจากผู้อื่น ซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับสิ่งที่โลกวิปัตติสูตรเรียกว่า "นินทา-สรรเสริญ" หนึ่งในโลกธรรม 8 ที่พระพุทธเจ้าสอนว่าเป็นธรรมดาของโลกที่ไม่มีใครหนีพ้นได้ ไม่ว่าเราจะทำตัวดีเพียงใด ก็จะมีทั้งคนที่ชอบและไม่ชอบเราเสมอ เพราะแต่ละคนมีมุมมองและความชอบที่แตกต่างกัน การพยายามทำให้ทุกคนพอใจจึงเป็นเป้าหมายที่เป็นไปไม่ได้ตั้งแต่ต้น
ในสิงคาลกสูตร พระพุทธเจ้าทรงแบ่งแยกมิตรแท้กับมิตรเทียมไว้อย่างละเอียด และสอนหลักการคบหาสมาคมที่ปลอดภัยต่อจิตใจในทุกทิศทางของชีวิต ความกลัวการเข้าสังคมมักมีรากจากความกังวลว่าจะถูกตัดสินหรือปฏิเสธจากผู้อื่น ซึ่งเชื่อมโยงโดยตรงกับสิ่งที่โลกวิปัตติสูตรเรียกว่า "นินทา-สรรเสริญ" หนึ่งในโลกธรรม 8 ที่พระพุทธเจ้าสอนว่าเป็นธรรมดาของโลกที่ไม่มีใครหนีพ้นได้ ไม่ว่าเราจะทำตัวดีเพียงใด ก็จะมีทั้งคนที่ชอบและไม่ชอบเราเสมอ เพราะแต่ละคนมีมุมมองและความชอบที่แตกต่างกัน การพยายามทำให้ทุกคนพอใจจึงเป็นเป้าหมายที่เป็นไปไม่ได้ตั้งแต่ต้น
มุมมองจากงานวิจัย
งานวิจัยด้าน cognitive avoidance model ของ Borkovec และ Costello (1993) ชี้ว่าการหลีกเลี่ยงสถานการณ์ทางสังคมไปเรื่อย ๆ มักทำให้ความกลัวฝังลึกและขยายตัวมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะสมองไม่มีโอกาสได้เรียนรู้ว่าความกลัวนั้นเกินจริงหรือไม่ ขณะที่การค่อย ๆ ฝึกเผชิญสถานการณ์ทีละน้อยในจังหวะที่รับมือไหว (graded exposure) จะช่วยให้ระบบประสาทเรียนรู้ทีละขั้นว่าสถานการณ์ทางสังคมไม่ได้อันตรายอย่างที่ใจกลัวไว้แต่แรก
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
รู้เท่าทันความจริงข้อโลกธรรม 8 ว่าไม่มีใครทำให้ทุกคนพอใจได้ตลอดเวลา
ฝึกเผชิญสถานการณ์ทางสังคมทีละน้อยในระดับที่รับมือไหว ไม่หักโหมทันที
ฝึกสติลมหายใจก่อนเข้าสถานการณ์ทางสังคมที่รู้สึกกดดัน
ค่อย ๆ เพิ่มระดับความท้าทายของสถานการณ์ทางสังคมเมื่อรับมือกับระดับเดิมได้แล้ว
พระสูตรอ้างอิง
-
สิงคาลกสูตร
(ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๑๖ ข้อ ๒๐๖ หน้า ๙๓-๑๒๓) -
โลกวิปัตติสูตร
(อังคุตตรนิกาย สัตตก-อัฏฐก-นวกนิบาต, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๓๗ ข้อ ๙๖ หน้า ๓๑๐-๓๑๔)
งานวิจัยอ้างอิง
-
Definition of worry; cognitive avoidance model of generalized anxiety disorder
(Borkovec, T. D. (1983); Borkovec, T. D., & Costello, E. (1993). Journal of Consulting and Clinical Psychology)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)