ในคาถาธรรมบท หมวดว่าด้วยความโกรธ มีคาถาที่งดงามบทหนึ่งว่า "พึงชนะคนโกรธ ด้วยความไม่โกรธ พึงชนะคนไม่ดี ด้วยความดี พึงชนะคนตระหนี่ ด้วยการให้ พึงชนะคนพูดเหลวไหล ด้วยคำจริง" คาถานี้วางหลักการตอบโต้ไว้อย่างแยบคาย คือให้ใช้คุณธรรมที่ตรงข้ามกับสิ่งที่ทำร้ายเรามาเป็นเครื่องมือ ไม่ใช่ตอบโต้ด้วยอาวุธชนิดเดียวกัน การปล่อยวางความแค้นตามหลักพุทธศาสนาจึงไม่ใช่การกดข่มความรู้สึกไว้เฉย ๆ หรือแสร้งทำเป็นไม่โกรธ แต่คือการเลือกอย่างมีสติที่จะตอบโต้ด้วยคุณธรรม ซึ่งเป็นการชนะที่แท้จริงกว่าการเอาคืนด้วยวิธีเดียวกัน
มุมมองจากงานวิจัย
งานวิจัยของ Worthington และคณะ ซึ่งพัฒนากระบวนการให้อภัยที่เรียกว่า REACH (Recall, Empathize, Altruistic gift, Commit, Hold on) และทดสอบในงานวิจัยควบคุมกว่า 20 ชิ้นในหลายประเทศ พบว่าการให้อภัยตามกระบวนการนี้ช่วยลดความโกรธ ความเครียด และภาวะซึมเศร้าได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ รวมถึงส่งผลดีต่อร่างกายที่วัดได้จริง เช่น ความดันโลหิตลดลงและคุณภาพการนอนหลับดีขึ้น เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุมที่ไม่ได้ผ่านกระบวนการนี้
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
ตระหนักว่าความแค้นที่แบกไว้นานทำร้ายทั้งใจและร่างกายของตัวเราเอง
มองว่าการปล่อยวางคือการดูแลตัวเอง ไม่ใช่การยอมแพ้หรือให้อภัยเพื่อคนอื่น
ฝึกคิดถึงด้านที่ตรงข้ามกับความรู้สึกแค้นในแต่ละสถานการณ์ เช่น ความเมตตาแทนความโกรธ
ทำซ้ำกระบวนการนี้อย่างสม่ำเสมอ เพราะการให้อภัยเป็นทักษะที่ฝึกฝนได้ ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นครั้งเดียวจบ
พระสูตรอ้างอิง
-
ว่าด้วยเรื่องความโกรธ
(ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๔๒ ข้อ ๒๗ หน้า ๔๒๔-๔๗๐)
งานวิจัยอ้างอิง
-
Forgiveness intervention research and health outcomes (REACH forgiveness model)
(Worthington, E. L. — meta-analyses and multi-country studies, summarized at evworthington-forgiveness.com/research)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)