พระพุทธเจ้าทรงแสดงอานิสงส์ของการผูกมิตรไว้ว่า มิตรแท้ย่อมเป็นที่พึ่งพิงได้ในยามทุกข์ยาก เป็นผู้คุ้มครองทรัพย์และคุ้มครองตัวในยามประมาท เป็นที่ปรึกษาได้ในยามมีภัย และไม่ทอดทิ้งกันในคราวเคราะห์ร้าย ชี้ให้เห็นว่าความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตยามเจ็บป่วยหรือชราภาพไม่ได้ขึ้นอยู่กับการมีคู่ครองหรือบุตรหลานเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับการมีเครือข่ายมิตรแท้ที่สร้างสมไว้ตลอดชีวิต ความกลัวว่าจะไม่มีใครดูแลยามป่วยไข้หรือแก่ตัวมักเกิดจากการมองว่าตนเองต้องพึ่งพาคนใดคนหนึ่งเพียงลำพัง ทั้งที่ความจริงแล้วมิตรภาพที่ดีสามารถทดแทนหรือเสริมความอบอุ่นใจนี้ได้เช่นกัน พระสูตรนี้จึงชี้ทางว่าการลงทุนสร้างและรักษามิตรภาพที่ดีไว้ตั้งแต่วันนี้ คือการเตรียมความพร้อมสำหรับวันข้างหน้าอย่างมีปัญญา ไม่ต้องรอให้ถึงวันที่จำเป็นจึงค่อยแสวงหา
มุมมองจากงานวิจัย
John T. Cacioppo และ William Patrick (2008) ในหนังสือ Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection ชี้ว่าความเหงาเรื้อรังส่งผลเสียต่อสุขภาพกายไม่ต่างจากปัจจัยเสี่ยงทางการแพทย์ที่รู้จักกันดี และยิ่งทวีความรุนแรงในผู้สูงอายุที่ขาดเครือข่ายทางสังคมรองรับ งานวิจัยชี้ว่าคนที่มีเครือข่ายความสัมพันธ์ที่หลากหลาย ไม่ผูกติดกับคนใดคนหนึ่งเพียงคนเดียว มีแนวโน้มปรับตัวรับมือกับวิกฤตในชีวิต เช่น ความเจ็บป่วยหรือการสูญเสีย ได้ดีกว่าคนที่พึ่งพาความสัมพันธ์เพียงจุดเดียว งานวิจัยนี้จึงสนับสนุนแนวคิดที่ว่าการสร้างเครือข่ายมิตรภาพที่หลากหลายและมีคุณภาพ เป็นการลงทุนระยะยาวที่ช่วยลดความเสี่ยงทั้งด้านสุขภาพกายและความมั่นคงทางใจในวัยที่ต้องพึ่งพาผู้อื่นมากขึ้น
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
เริ่มสร้างและรักษาความสัมพันธ์กับมิตรแท้หลายคนตั้งแต่วันนี้ ไม่รอให้ถึงวันจำเป็นจึงค่อยหา
เข้าร่วมชุมชนหรือกลุ่มกิจกรรมที่มีคนหลากหลายวัย เพื่อขยายเครือข่ายทางสังคมให้กว้างขึ้น
พูดคุยวางแผนล่วงหน้ากับคนใกล้ชิดหรือญาติเกี่ยวกับการดูแลยามเจ็บป่วยหรือชราภาพ
ศึกษาข้อมูลบริการดูแลผู้สูงอายุหรือระบบสวัสดิการที่มีอยู่ในสังคม เพื่อลดความกังวลต่ออนาคต
พระสูตรอ้างอิง
-
ว่าด้วยประโยชน์ของการผูกมิตร
(ขุททกนิกาย กุสนาฬิวรรค, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๕๖ ข้อ ๑๒๑ หน้า ๔๖๓-๔๗๕)
งานวิจัยอ้างอิง
-
Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection
(Cacioppo, J. T., & Patrick, W. (2008). W.W. Norton)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)