แนวทางจากพระสูตร
ในทีฆชาณุสูตร ข้อที่ 4 คือ "สมชีวิตา" การเลี้ยงชีพแต่พอดี พระพุทธเจ้าทรงอธิบายว่าคือการรู้จักรายรับรายจ่ายของตน ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเกินรายได้ และไม่ฝืดเคืองจนเกินไป เปรียบดังคนชั่งของด้วยตราชั่งที่รู้ว่าเมื่อใดของหนักไปหรือเบาไป หลักนี้ขยายความได้ถึงการจัดสรร "เวลา" ในชีวิตเช่นเดียวกับการจัดสรรเงิน คือต้องรู้ว่าเรามีเวลาเท่าไรในแต่ละวัน ใช้ไปกับอะไรบ้าง และไม่ปล่อยให้งานเบียดบังเวลาพักผ่อนหรือเวลาส่วนตัวจนหมดสิ้นไป เช่นเดียวกับที่ไม่ควรปล่อยให้รายจ่ายเบียดบังจนไม่เหลือเงินเก็บ
ในทีฆชาณุสูตร ข้อที่ 4 คือ "สมชีวิตา" การเลี้ยงชีพแต่พอดี พระพุทธเจ้าทรงอธิบายว่าคือการรู้จักรายรับรายจ่ายของตน ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเกินรายได้ และไม่ฝืดเคืองจนเกินไป เปรียบดังคนชั่งของด้วยตราชั่งที่รู้ว่าเมื่อใดของหนักไปหรือเบาไป หลักนี้ขยายความได้ถึงการจัดสรร "เวลา" ในชีวิตเช่นเดียวกับการจัดสรรเงิน คือต้องรู้ว่าเรามีเวลาเท่าไรในแต่ละวัน ใช้ไปกับอะไรบ้าง และไม่ปล่อยให้งานเบียดบังเวลาพักผ่อนหรือเวลาส่วนตัวจนหมดสิ้นไป เช่นเดียวกับที่ไม่ควรปล่อยให้รายจ่ายเบียดบังจนไม่เหลือเงินเก็บ
มุมมองจากงานวิจัย
งานวิจัยด้านภาวะเบิร์นเอาต์ชี้ตรงกันว่า การทำงานต่อเนื่องโดยไม่มีช่วงพักฟื้นตัว (recovery) เป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงหลักที่นำไปสู่ความอ่อนล้าทางอารมณ์เรื้อรัง (emotional exhaustion) ซึ่งเป็นมิติแรกและมิติที่พบบ่อยที่สุดของ Maslach Burnout Inventory องค์การอนามัยโลกจึงย้ำว่าการพักผ่อนไม่ใช่ความหรูหราหรือความเกียจคร้าน แต่เป็นส่วนหนึ่งของการทำงานอย่างยั่งยืนในระยะยาว
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
กันเวลาเล็ก ๆ ให้ตัวเองในแต่ละวันอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่ความเห็นแก่ตัว
ตรวจสอบว่ารายจ่ายด้าน "เวลา" ของตัวเองสมดุลกับที่มีอยู่จริงหรือไม่ เหมือนตรวจสอบบัญชีการเงิน
หากงานเบียดเวลาพักจนหมด ให้มองว่านั่นคือการ "กู้ยืมพลังใจ" มาใช้ล่วงหน้าซึ่งต้องจ่ายคืนเสมอ
จัดลำดับความสำคัญให้การพักผ่อนอยู่ในตารางชีวิตจริง ไม่ใช่แค่สิ่งที่ทำเมื่อมีเวลาเหลือ
พระสูตรอ้างอิง
-
ทีฆชาณุสูตร
(อังคุตตรนิกาย สัตตก-อัฏฐก-นวกนิบาต, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๓๗ ข้อ ๑๔๔ หน้า ๕๖๐-๕๖๗)
งานวิจัยอ้างอิง
-
Burnout as an occupational phenomenon (ICD-11); Maslach Burnout Inventory
(World Health Organization (2019); Maslach, C., Jackson, S. E., & Leiter, M. P.)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)
