แนวทางจากพระสูตร
ในอังคุตตรนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสเรื่อง "ภัยในอนาคต 5 ประการ" ไว้ ให้ภิกษุพิจารณาถึงภัยที่ยังไม่เกิดขึ้นแต่อาจเกิดในอนาคต เช่น ความแก่ ความเจ็บไข้ ภัยธรรมชาติ เพื่อ "ไม่ประมาท" และเร่งสร้างเหตุที่ดีไว้ตั้งแต่วันนี้ ก่อนที่ภัยเหล่านั้นจะมาถึงจริง พระพุทธองค์ทรงสอนให้ใช้ความคิดถึงอนาคตเป็นแรงผลักดันให้ลงมือทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ ไม่ใช่ให้จมอยู่กับความกังวลโดยไม่ลงมือทำอะไรเลย ความแตกต่างสำคัญจึงอยู่ที่ว่า การพิจารณาอนาคตนั้นนำไปสู่การกระทำหรือนำไปสู่ความกังวลที่วนซ้ำอยู่กับที่
ในอังคุตตรนิกาย พระพุทธเจ้าตรัสเรื่อง "ภัยในอนาคต 5 ประการ" ไว้ ให้ภิกษุพิจารณาถึงภัยที่ยังไม่เกิดขึ้นแต่อาจเกิดในอนาคต เช่น ความแก่ ความเจ็บไข้ ภัยธรรมชาติ เพื่อ "ไม่ประมาท" และเร่งสร้างเหตุที่ดีไว้ตั้งแต่วันนี้ ก่อนที่ภัยเหล่านั้นจะมาถึงจริง พระพุทธองค์ทรงสอนให้ใช้ความคิดถึงอนาคตเป็นแรงผลักดันให้ลงมือทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ ไม่ใช่ให้จมอยู่กับความกังวลโดยไม่ลงมือทำอะไรเลย ความแตกต่างสำคัญจึงอยู่ที่ว่า การพิจารณาอนาคตนั้นนำไปสู่การกระทำหรือนำไปสู่ความกังวลที่วนซ้ำอยู่กับที่
มุมมองจากงานวิจัย
งานวิจัยของ Borkovec (1983) นิยามความกังวล (worry) ว่าเป็นลูกโซ่ความคิดเชิงลบต่อเนื่องกันเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่ยังไม่เกิดขึ้น ซึ่งมักทำหน้าที่เป็นการหลีกเลี่ยงความรู้สึกทางอารมณ์ที่รุนแรงกว่า (cognitive avoidance) ตามแบบจำลองของ Borkovec และ Costello (1993) กล่าวคือ สมองเลือกที่จะ "คิดกังวล" ในรูปแบบคำพูดในหัวแทนที่จะเผชิญกับภาพหรือความรู้สึกกลัวที่ชัดเจนและเจ็บปวดกว่า
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
กำหนดเวลา "คิดกังวล" ไว้เป็นช่วงสั้น ๆ ต่อวัน เช่น 15 นาที
เมื่อพ้นเวลาที่กำหนดไว้ ให้ดึงความสนใจกลับมาที่ปัจจุบันอย่างตั้งใจ
แยกแยะว่าเรื่องใดในความกังวลนั้นลงมือวางแผนหรือแก้ไขได้จริง
ลงมือทำเฉพาะสิ่งที่ทำได้จริงตามแผน แทนการปล่อยให้ความคิดวนซ้ำอยู่กับสิ่งที่ควบคุมไม่ได้
พระสูตรอ้างอิง
-
ว่าด้วยภัยในอนาคต ๕ ประการ
(อังคุตตรนิกาย ปัญจก-ฉักกนิบาต, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๓๖ ข้อ ๗๗ หน้า ๑๘๗-๑๙๐)
งานวิจัยอ้างอิง
-
Definition of worry; cognitive avoidance model of generalized anxiety disorder
(Borkovec, T. D. (1983); Borkovec, T. D., & Costello, E. (1993). Journal of Consulting and Clinical Psychology)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)