ว่าด้วยคนอกตัญญู ไม่รู้จักบุญคุณคนอื่น ฯลฯ

ขุททกนิกาย นวกนิบาต, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๕๙ ข้อ ๑๓๑๐-๑๓๑๗ หน้า ๗๔๒-๗๔๔

[๑๓๑๐] ว่าด้วยคนอกตัญญู ไม่รู้จักบุญคุณคนอื่น ผู้ใด เจ้าให้ข้าวมันหุงกิน มันเลยกินลูกทั้งสองของเจ้าผู้ไม่มีความผิด เจ้าจงวางเขี้ยวลงบนผู้นั้น อย่างปล่อยให้มันมีชีวิตอยู่ต่อไปเลย.
[๑๓๑๑] ไปเลย. บุรุษผู้เกลือกกลั้วด้วยความหยาบ ผู้ลบหลู่ท่อนผ้าที่ตนนุ่งอยู่ เราไม่ขอเห็นมันเลยเราจะพึงให้เขี้ยวตกไปในบุรุษไรเล่า ?
[๑๓๑๒] เราจะพึงให้เขี้ยวตกไปในบุรุษไรเล่า ? อันคนอกตัญญู มักคอยหาโอกาสอยู่เป็นนิตย์ ถึงจะให้สมบัติทั้งแผ่นดิน ก็ไม่พึงทำให้มันชื่นชมยินดีได้เลย.
[๑๓๑๓] ทำให้มันชื่นชมยินดีได้เลย. ดูก่อนเสือโคร่ง ชื่อว่า สุพาหุ เพราะเหตุไรหนอ ท่านจึงรีบด่วนกลับมาพร้อมกับมาณพ กิจที่เป็นประโยชน์ของท่านมีอยู่ในที่นี้๑. อรรถกถา เรียก ติตติรชาดก (เรียกนกกระทาพระโพธิสัตว์).หรือ เราขอถามถึงกิจอันเป็นประโยชน์นั้น ?ขอท่านจงบอกแก่เรา.
[๑๓๑๔] ขอท่านจงบอกแก่เรา. นกกระทาใด ผู้มีรูปงาม ซึ่งเป็นสหายของท่าน เราสงสัยว่า นกกระทานั้นจะถูกฆ่าเสียแล้วในวันนี้ เราได้ฟังเหตุทั้งหลายที่ต่อเนื่องด้วยการกระทำของบุรุษนี้ จึงมิได้สำคัญว่า นกกระทาจะมีความสุขในวันนี้.
[๑๓๑๕] ว่า นกกระทาจะมีความสุขในวันนี้. ในการดำรงชีพของบุรุษนี้ ท่านได้ฟังเหตุการณ์อะไรที่ต่อเนื่องด้วยการกระทำของเขา หรือท่านได้ฟังคำปฏิญาณอะไรของบุรุษนี้ ?จึงสงสัยว่า นกกระทาถูกมาณพนี้ฆ่าเสียแล้ว.
[๑๓๑๖] จึงสงสัยว่า นกกระทาถูกมาณพนี้ฆ่าเสียแล้ว. การค้าขายอันเป็นของชาวกลิงครัฐ บุรุษนี้ก็ได้สั่งสมประพฤติมาแล้ว แม้หนทางที่มีหลักตอควรรังเกียจ บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติเที่ยวไปด้วยการรับจ้าง การฟ้อนรำขับร้องกับคนฟ้อนทั้งหลาย บุรุษนี้ก็ได้ประพฤติมาถึงการรบกันด้วยท่อนไม้ในท่ามกลางมหรสพ บุรุษนี้ก็ได้เคยประพฤติมา.
[๑๓๑๗] ก็ได้เคยประพฤติมา. นกทั้งหลาย บุรุษนี้ก็ได้ดักมาแล้ว การตวงข้าวเปลือกด้วยเครื่องตวง บุรุษนี้ก็ได้ตวงมาแล้ว การเล่นสกา บุรุษนี้ก็ได้ตั้งให้นักเลงสกาเล่นกัน ความสำรวมระวัง บุรุษนี้ก็ก้าวล่วงเสีย เลือดที่ไหลออกมาตั้งครึ่งคืน บุรุษนี้ก็คัดให้หยุดได้ มือทั้งสองของบุรุษนี้มีความร้อนในเวลารับก้อนข้าว.