แนวทางจากพระสูตร
โลกวิปัตติสูตรสอนเรื่องโลกธรรม 8 ว่าลาภ-เสื่อมลาภ ยศ-เสื่อมยศ นินทา-สรรเสริญ สุข-ทุกข์ ล้วนเป็นธรรมดาของโลกที่เวียนมาหาสัตว์ทั้งหลายอย่างเลี่ยงไม่ได้ ไม่เว้นแม้แต่ผู้มีปัญญาหรือทรงศีลธรรมสูงส่งเพียงใด พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าผู้มีปัญญาย่อมพิจารณาเห็นตามความจริงว่าสิ่งเหล่านี้ไม่เที่ยง เกิดขึ้นแล้วดับไปเป็นวัฏจักรตามธรรมชาติ แล้วไม่ปล่อยให้จิตยินดียินร้ายจนเกินควรเมื่อสิ่งเหล่านี้มากระทบ รากลึกของความกลัวหลายอย่างในใจมนุษย์มักมาจากความกลัวว่าจะสูญเสียสิ่งที่ดีที่มีอยู่ในปัจจุบันไป ทั้งที่ความเสื่อมและความสูญเสียเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติที่ไม่มีใครหนีพ้น
โลกวิปัตติสูตรสอนเรื่องโลกธรรม 8 ว่าลาภ-เสื่อมลาภ ยศ-เสื่อมยศ นินทา-สรรเสริญ สุข-ทุกข์ ล้วนเป็นธรรมดาของโลกที่เวียนมาหาสัตว์ทั้งหลายอย่างเลี่ยงไม่ได้ ไม่เว้นแม้แต่ผู้มีปัญญาหรือทรงศีลธรรมสูงส่งเพียงใด พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าผู้มีปัญญาย่อมพิจารณาเห็นตามความจริงว่าสิ่งเหล่านี้ไม่เที่ยง เกิดขึ้นแล้วดับไปเป็นวัฏจักรตามธรรมชาติ แล้วไม่ปล่อยให้จิตยินดียินร้ายจนเกินควรเมื่อสิ่งเหล่านี้มากระทบ รากลึกของความกลัวหลายอย่างในใจมนุษย์มักมาจากความกลัวว่าจะสูญเสียสิ่งที่ดีที่มีอยู่ในปัจจุบันไป ทั้งที่ความเสื่อมและความสูญเสียเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติที่ไม่มีใครหนีพ้น
มุมมองจากงานวิจัย
งานวิจัยของ Borkovec (1983) นิยามความกังวลและความกลัวเรื้อรังว่ามักเกิดจากการประเมินสถานการณ์ว่าอันตรายเกินจริงเมื่อเทียบกับความเสี่ยงที่แท้จริงที่วัดได้ กล่าวคือ ใจมักขยายภาพอันตรายให้ใหญ่กว่าความเป็นจริงมาก จนปฏิกิริยาความกลัวที่เกิดขึ้นไม่ได้สัดส่วนกับอันตรายที่มีอยู่จริงเลย
ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ
พิจารณาเห็นว่าสิ่งดีในชีวิตเวียนเปลี่ยนไปมาโดยธรรมชาติอยู่แล้ว ไม่ได้ขึ้นกับความสมบูรณ์แบบของเราเพียงอย่างเดียว
ฝึกตั้งคำถามกับความคิดกลัวของตัวเองว่า "อันตรายนี้เป็นจริงแค่ไหน" เทียบกับความรู้สึกที่เกิดขึ้น
ฝึกอานาปานสติเพื่อสงบระบบประสาทเมื่อความกลัวเริ่มก่อตัว
ยอมรับว่าความเสื่อมและความสูญเสียเป็นธรรมดาของโลก แทนการพยายามควบคุมทุกอย่างให้คงที่ตลอดไป
พระสูตรอ้างอิง
-
โลกวิปัตติสูตร
(อังคุตตรนิกาย สัตตก-อัฏฐก-นวกนิบาต, พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๓๗ ข้อ ๙๖ หน้า ๓๑๐-๓๑๔)
งานวิจัยอ้างอิง
-
Definition of worry; cognitive avoidance model of generalized anxiety disorder
(Borkovec, T. D. (1983); Borkovec, T. D., & Costello, E. (1993). Journal of Consulting and Clinical Psychology)
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้และแนวคิดเบื้องต้นจากพระธรรมคำสอนและงานวิจัยเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาทางการแพทย์ หากคุณมีความทุกข์ใจรุนแรง คิดทำร้ายตัวเอง หรือมีอาการต่อเนื่อง ควรปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาโดยตรง หรือโทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี ตลอด 24 ชม.)