ที่มา: LinkedIn — Quarter-Life Crisis Research 2017 (สำรวจคนวัย 25–33 ปีทั่วโลก)

งานวิจัยของ LinkedIn ที่สำรวจคนวัย 25–33 ปีทั่วโลก พบว่าถึง 75% เคยผ่านช่วง “Quarter-life Crisis” หรือวิกฤตหนึ่งส่วนสี่ของชีวิต โดยอายุเฉลี่ยที่เผชิญคือ 27 ปี สาเหตุอันดับหนึ่งคือการหาอาชีพที่ตัวเองหลงใหลไม่เจอ (61%) รองลงมาคือการเปรียบเทียบตัวเองกับเพื่อนที่ดู “ประสบความสำเร็จ” กว่า ซึ่งสร้างความวิตกกังวลให้คนกลุ่มนี้ถึง 48% โดยผู้หญิงรู้สึกกดดันจากเรื่องนี้มากกว่าผู้ชาย (51% เทียบกับ 41%)

ปัญหาของการเปรียบเทียบในวัยนี้คือ “เส้นชัย” ที่ใช้วัดความสำเร็จมักไม่ใช่เส้นเดียวกัน คนหนึ่งอาจกำลังภูมิใจกับงานที่มั่นคง อีกคนอาจกำลังภูมิใจกับอิสระที่ยังไม่ต้องผูกมัด แต่เมื่อทุกคนถูกวัดด้วยไม้บรรทัดเดียวกันคือเงินเดือน ตำแหน่ง บ้าน รถ หรือสถานะความสัมพันธ์ ความสำเร็จที่แท้จริงของแต่ละคนจึงถูกมองข้ามไปอย่างน่าเสียดาย

สิ่งที่ช่วยคลี่คลายความเครียดแบบนี้ได้จริง คือการกลับมาตั้งคำถามว่า “ความสำเร็จ” ในนิยามของตัวเองคืออะไรกันแน่ ไม่ใช่นิยามที่หยิบยืมมาจากคนอื่นหรือจากสิ่งที่เห็นบนโซเชียลมีเดีย เพราะเมื่อมีนิยามความสำเร็จเป็นของตัวเองชัดเจน การเปรียบเทียบกับคนอื่นก็จะมีน้ำหนักน้อยลงตามไปด้วย

The post ความเครียดจากการเปรียบเทียบ “ความสำเร็จ” ในวัย 30 first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

ที่มา: กรมสุขภาพจิต / รพ.ราชวิถี — สถิติปัญหาการนอนหลับของคนไทย

ข้อมูลจากกรมสุขภาพจิตพบว่าคนไทยมีปัญหานอนไม่หลับสูงถึง 30–40% ของประชากรทั่วไป หรือคิดเป็นราว 19 ล้านคน และในจำนวนนี้ราว 10% มีอาการเรื้อรังต่อเนื่องนานกว่า 3 เดือน สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดไม่ใช่ปัญหาทางกาย แต่เป็นปัญหาทางใจ โดยเฉพาะความเครียดและความวิตกกังวลที่ทำให้สมองยัง “ทำงาน” อยู่ แม้ร่างกายจะเหนื่อยล้าแล้วก็ตาม

ปัญหาคือคนที่นอนไม่หลับจากการคิดมากมักพยายามแก้ที่ปลายเหตุ เช่น ใช้โทรศัพท์จนดึกเพราะคิดว่าจะช่วยให้เหนื่อยจนหลับ หรือบังคับตัวเองให้ “นอนให้ได้” โดยไม่ได้จัดการกับต้นตอความคิดวนซ้ำ ซึ่งความพยายามฝืนนี้เองที่มักทำให้ตื่นตัวมากขึ้นแทนที่จะผ่อนคลาย กลายเป็นวงจรที่ยิ่งพยายามยิ่งหลับยาก

การจัดการที่ตรงจุดกว่าคือการแยก “เวลานอน” ออกจาก “เวลาคิดเรื่องปัญหา” อย่างชัดเจน เช่น เขียนสิ่งที่กังวลลงกระดาษก่อนเข้านอนเพื่อไม่ต้องแบกไว้ในหัว จำกัดเวลาอยู่บนเตียงเฉพาะตอนที่ง่วงจริง และถ้าคิดวนนานเกิน 20 นาทีให้ลุกไปทำอะไรเบา ๆ ก่อนกลับมานอนใหม่ แทนที่จะฝืนนอนต่อไปเรื่อย ๆ

The post นอนไม่หลับเพราะคิดมาก วงจรที่แก้ไม่ตรงจุด first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

ที่มา: OOCA — Postpartum Depression Statistics (ข้อมูลอ้างอิงอัตราในไทยและทั่วโลก)

ในขณะที่สังคมมักโฟกัสไปที่ความสุขของการมีลูกคนแรก มีตัวเลขหนึ่งที่มักถูกพูดถึงน้อยกว่าที่ควร คือผู้หญิงไทยราว 1 ใน 10 คน (ราว 8.4%) เผชิญกับภาวะซึมเศร้าหลังคลอด (Postpartum Depression) และหากนับรวมอาการ “เบบี้บลูส์” ที่เบากว่าแต่พบได้บ่อยกว่ามาก จะพบในแม่หลังคลอดสูงถึง 50–75% ที่น่าเป็นห่วงยิ่งกว่าคือกว่าครึ่งของผู้ที่มีภาวะนี้ไม่ได้รับการวินิจฉัยหรือดูแลอย่างเหมาะสม

ความเครียดของพ่อแม่มือใหม่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่คุณแม่เท่านั้น คุณพ่อเองก็สามารถเผชิญภาวะซึมเศร้าหลังคู่ของตนคลอดบุตรได้เช่นกัน แต่มักไม่ถูกพูดถึงหรือได้รับความสนใจเท่าที่ควร เพราะสังคมมักมองว่าพ่อ “ต้องเข้มแข็ง” ทั้งที่การนอนไม่พอ ความรับผิดชอบที่เพิ่มขึ้นทันที ความกังวลเรื่องรายได้ และความสัมพันธ์คู่รักที่เปลี่ยนไป ล้วนเป็นแรงกดดันจริงที่เกิดขึ้นกับทั้งสองฝ่าย

สิ่งที่ช่วยได้จริงในช่วงนี้ ไม่ใช่การบอกพ่อแม่มือใหม่ว่า “อดทนหน่อย เดี๋ยวก็ผ่านไป” แต่คือการมีคนในครอบครัวช่วยแบ่งเบาภาระที่จับต้องได้จริง เช่น ผลัดกันตื่นดูแลลูกตอนกลางคืน หรือช่วยทำงานบ้านบางส่วน และการกล้าพูดออกมาตรง ๆ ว่าเหนื่อยหรือรู้สึกไม่ไหว โดยไม่ต้องรู้สึกผิดที่ไม่ได้ “มีความสุขตลอดเวลา” อย่างที่ควรจะเป็น

The post ความเครียดของพ่อแม่มือใหม่ ที่ไม่มีใครพูดถึง first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

ที่มา: Curran & Hill, Perfectionism Is Increasing Over Time: A Meta-Analysis of Birth Cohort Differences (1989–2016)

งานวิเคราะห์ข้อมูลระยะยาวจากนักศึกษามหาวิทยาลัยในสหรัฐฯ อังกฤษ และแคนาดา ช่วงปี 1989–2016 พบว่าคนรุ่นใหม่มีแนวโน้ม “นิยมความสมบูรณ์แบบ” (Perfectionism) สูงขึ้นในทุกมิติ โดยความคาดหวังให้ตัวเองสมบูรณ์แบบเพิ่มขึ้น 10% การตั้งมาตรฐานสูงให้คนอื่นเพิ่มขึ้น 16% แต่ที่เพิ่มขึ้นชัดเจนที่สุดคือความรู้สึกว่า “คนอื่นคาดหวังให้เราสมบูรณ์แบบ” ซึ่งเพิ่มขึ้นถึง 33% ในรอบเกือบ 30 ปี

ตัวเลขนี้สำคัญเพราะ Perfectionism ที่มาจากความรู้สึกว่า “คนอื่นคาดหวัง” เป็นประเภทที่เชื่อมโยงกับความเครียด วิตกกังวล และภาวะซึมเศร้าชัดเจนที่สุดในบรรดาทั้งสามแบบ เพราะเป็นความกดดันที่รู้สึกว่าตัวเองควบคุมไม่ได้ ไม่ว่าจะพยายามแค่ไหนก็ยังรู้สึกว่าไม่มากพอในสายตาคนอื่นอยู่ดี ต่างจากการตั้งมาตรฐานสูงให้ตัวเองโดยที่ยังรู้สึกว่าเป็นทางเลือกของตัวเอง

การรับมือที่ได้ผลจริงไม่ใช่การ “ลดมาตรฐาน” ลงอย่างเดียว แต่คือการแยกให้ออกระหว่าง “ความตั้งใจทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ดี” ซึ่งเป็นเรื่องดี กับ “ความรู้สึกว่าตัวเองมีค่าก็ต่อเมื่อทำได้สมบูรณ์แบบ” ซึ่งเป็นบ่วงที่ทำร้ายใจในระยะยาว การอนุญาตให้ตัวเองผิดพลาดได้บ้างโดยไม่ตัดสินตัวเองรุนแรง คือจุดเริ่มต้นของการคลายบ่วงนี้

The post เมื่อ “ความสมบูรณ์แบบ” กลายเป็นบ่วงความทุกข์ first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

ที่มา: SingleCare — Social Media and Mental Health Statistics, งานวิจัยด้าน Social Comparison

ทุกครั้งที่เลื่อนฟีด เราไม่ได้เห็นชีวิตจริงของคนอื่น แต่เห็นเฉพาะช่วงเวลาที่ถูกคัดสรรมาอย่างดีที่สุด งานวิจัยด้านสุขภาพจิตพบว่าเกือบครึ่ง (46%) ของวัยรุ่นอายุ 13–17 ปี รู้สึกแย่ลงเรื่องรูปร่างหน้าตาของตัวเองหลังใช้โซเชียลมีเดีย และนักจิตวิทยาคลินิกอธิบายว่าการเห็นชีวิต “สมบูรณ์แบบ” ของคนอื่นซ้ำ ๆ ทำให้สมองยอมรับภาพนั้นเป็นความจริง ทั้งที่ผ่านการคัดกรองและแต่งเติมมาแล้วแทบทั้งหมด

ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่แค่เรื่องรูปร่างหน้าตา งานวิจัยด้านจิตวิทยาสังคมชี้ตรงกันว่า “การเปรียบเทียบทางสังคม” (Social Comparison) ผ่านโซเชียลมีเดียเป็นหนึ่งในกลไกที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพจิตชัดเจนที่สุด เพราะมันทำงานตลอดเวลาแบบไม่รู้ตัว ต่างจากการเปรียบเทียบในชีวิตจริงที่มีขอบเขตจำกัดแค่คนรอบตัว การเห็นความสำเร็จ ทริปเที่ยว บ้าน รถ ของคนนับพันคนในเวลาไม่กี่นาที ทำให้มาตรฐาน “ปกติ” ในใจเราสูงขึ้นเรื่อย ๆ โดยไม่รู้ตัว

สิ่งที่ช่วยได้ไม่ใช่การเลิกใช้โซเชียลมีเดียไปเลย แต่คือการตั้งคำถามกับสิ่งที่เห็นอยู่เสมอว่า “นี่คือทั้งหมดของชีวิตเขาจริงหรือ” การจำกัดเวลาเลื่อนฟีดแบบไม่มีจุดหมาย และการเลิกติดตามบัญชีที่ดูแล้วรู้สึกแย่กับตัวเองบ่อย ๆ เป็นวิธีง่าย ๆ ที่ช่วยลดผลกระทบได้จริง

The post ความเครียดจาก Social Media และการเปรียบเทียบชีวิตตัวเองกับคนอื่น first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

ที่มา: Thai Health Report 2025 (ThaiHealth และสถาบันวิจัยประชากรและสังคม ม.มหิดล)

ขณะที่ความเครียดของวัยรุ่นและวัยทำงานมักถูกพูดถึงบ่อย ผลสำรวจล่าสุดกลับพบสัญญาณที่น่าห่วงในอีกช่วงวัยหนึ่งคือกลุ่มวัยก่อนสูงอายุ 45–59 ปี ซึ่งมีระดับความสุขต่ำที่สุดเป็นประวัติการณ์ สะท้อนความเปราะบางทางอารมณ์ในช่วงเปลี่ยนผ่านชีวิต ทั้งภาระดูแลครอบครัว ความไม่แน่นอนก่อนวัยเกษียณ และการปรับตัวเข้าสู่บทบาททางสังคมที่เปลี่ยนไป

เมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุจริง ความเหงาและการสูญเสียบทบาททางสังคมกลายเป็นปัญหาหลัก ผู้สูงอายุไทยราว 800,000 คน มีภาวะการรับรู้และความจำถดถอย ซึ่งมักมาพร้อมกับการอยู่ลำพัง ขาดปฏิสัมพันธ์ทางสังคม และความรู้สึกว่าตัวเองไม่มีคุณค่าเหมือนช่วงที่ยังทำงานอยู่ ความทุกข์กลุ่มนี้มักไม่ถูกพูดถึงเพราะไม่แสดงออกเป็นอาการชัดเจน แต่ค่อย ๆ กัดกร่อนคุณภาพชีวิตไปทีละน้อย สิ่งที่ช่วยได้จริงในทางปฏิบัติคือการรักษาความสัมพันธ์และกิจกรรมที่ให้ความรู้สึกมีคุณค่าต่อเนื่องหลังเกษียณ ไม่ว่าจะเป็นการช่วยเหลือลูกหลาน งานอาสา หรือกิจกรรมทางศาสนาและชุมชน เพราะความเหงาในวัยนี้มักคลี่คลายได้ด้วย “การเชื่อมโยง” มากกว่าการรักษาทางการแพทย์เพียงอย่างเดียว

The post ความเหงาในวัยเกษียณ ทุกข์เงียบที่มองไม่เห็น first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

ที่มา: Deloitte Global Gen Z and Millennial Survey (ส่วนของไทย), Ipsos Health Service Report 2025, SCB EIC

ผลสำรวจ Deloitte Global Gen Z and Millennial Survey ส่วนของไทย และรายงาน Ipsos ปี 2568 สอดคล้องไปในทิศทางเดียวกันคือ “ค่าครองชีพ” เป็นความกังวลอันดับหนึ่งของคนไทยต่อเนื่องมา 5 ปีซ้อน และคนไทยถึง 63% ใช้ชีวิตแบบเดือนชนเดือน สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ 52% โดยรายได้เป็นปัจจัยที่ผูกกับความสุขของกลุ่มตัวอย่างมากที่สุดถึง 64%

ภาพที่อยู่เบื้องหลังตัวเลขเหล่านี้คือหนี้ครัวเรือนไทยที่ยังอยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง รายได้ครัวเรือนในปี 2568 ลดลงเมื่อเทียบกับปี 2566 และครัวเรือนรายได้น้อย (ไม่เกิน 15,000 บาทต่อเดือน) ต้องพึ่งพาเงินช่วยเหลือจากภาครัฐสูงถึง 31.9% ของรายได้ทั้งหมด สะท้อนว่าความไม่มั่นคงทางการเงินไม่ใช่แค่ปัญหาปากท้อง แต่เป็นความเครียดที่ฝังลึกในชีวิตประจำวันของคนจำนวนมาก

ความเครียดเรื่องเงินมีลักษณะพิเศษคือเป็น “ความเครียดต่อเนื่อง” ที่ไม่มีจุดจบชัดเจนเหมือนความเครียดจากเหตุการณ์ครั้งเดียว การจัดการจึงมักต้องแยกสองส่วนออกจากกัน คือการวางแผนการเงินระยะยาวเท่าที่ทำได้จริง กับการดูแลใจในแต่ละวันไม่ให้จมอยู่กับความกังวลจนไม่มีแรงลงมือทำอะไรเลย

The post เดือนชนเดือน เมื่อเงินในกระเป๋าคือความเครียดอันดับหนึ่ง first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

ที่มา: กรมสุขภาพจิต (ประเมินคนวัยทำงานกว่า 230,000 คน), สภาพัฒน์ (NESDC)

ผลประเมินสุขภาพจิตคนวัยทำงานกว่า 230,000 คนโดยกรมสุขภาพจิต พบว่า 6.9% มีความเครียดสูง 7.4% มีความเสี่ยงซึมเศร้า และ 5% อยู่ในภาวะหมดไฟ (Burnout) ขณะที่รายงานของสภาพัฒน์ระบุตัวเลขที่มากกว่านั้นคือคนวัยทำงาน 7 ใน 10 คน กำลังเผชิญภาวะหมดไฟในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง และกรุงเทพฯ ยังติดอันดับ 5 ของโลกในกลุ่มเมืองที่คนทำงานหนักเกินเวลามากที่สุด

สาเหตุอันดับต้น ๆ ของความเครียดในคนวัยทำงาน คือปัญหาเศรษฐกิจ ปัญหาครอบครัว และความสัมพันธ์ส่วนตัว แต่สิ่งที่น่าเป็นห่วงคือพฤติกรรม “ฝืนงาน” (Presenteeism) กว่าครึ่งของคนทำงานเคยฝืนไปทำงานทั้งที่ป่วยทางกาย และเกือบ 3 ใน 10 คนเคยฝืนทำงานทั้งที่มีปัญหาสุขภาพจิต โดยเหตุผลหลักคือ “ไม่มีใครทำงานแทนได้”

การฝืนทำงานทั้งที่ร่างกายหรือใจไม่พร้อม ไม่ได้แปลว่าทุ่มเทมากกว่า แต่มักแลกมาด้วยประสิทธิภาพที่ลดลงและความเสี่ยงป่วยซ้ำในระยะยาว การหยุดพักเมื่อจำเป็น การพูดคุยกับหัวหน้างานอย่างตรงไปตรงมา และการแบ่งงานให้เป็นระบบมากขึ้น จึงเป็นการลงทุนระยะยาวมากกว่าการฝืนทนแบบวันต่อวัน

The post หมดไฟทั้งที่ยังไม่ได้พัก ภาวะ Burnout ของคนทำงานไทย first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

รายงาน Ipsos Health Service Report 2025 พบว่าคนไทยมองว่า “ความเครียด” คือปัญหาสุขภาพอันดับหนึ่งของตัวเอง สูงถึง 40% ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกอย่างชัดเจน และมีคนไทยกว่า 13.4 ล้านคน หรือราว 1 ใน 5 ของประชากร ที่รายงานว่ามีปัญหาทางอารมณ์ในปีที่ผ่านมา ตัวเลขนี้ไม่ใช่เรื่องเกิดขึ้นฉับพลัน แต่เป็นแนวโน้มสะสมต่อเนื่อง ข้อมูลจากสภาพัฒน์ระบุว่าจำนวนผู้ป่วยสุขภาพจิตที่เข้ารับการรักษาเพิ่มจาก 1.3 ล้านคนในปี 2558 เป็น 2.9 ล้านคนในปี 2565 หรือเพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัวในรอบ 7 ปี

เมื่อดูว่าใครเครียดมากขึ้น พบว่าช่วงวัย 15–29 ปี ยังคงเป็นกลุ่มเสี่ยงสูงสุดของประเทศ กลุ่มอายุ 18–24 ปี มีอัตราซึมเศร้า-วิตกกังวลสูงถึง 13.7% เทียบกับ 10.5% ในกลุ่ม 25–40 ปี ขณะที่ตัวเลขที่น่าตกใจไม่แพ้กันคือคนไทย 63% ใช้ชีวิตแบบ “เดือนชนเดือน” สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ 52% สะท้อนว่าความเครียดด้านอารมณ์และความเครียดด้านการเงินกำลังเป็นเรื่องเดียวกันมากขึ้นเรื่อย ๆ

สิ่งที่เปลี่ยนไปชัดเจนในช่วงหลังคือคนเริ่มพึ่งพา AI อย่าง ChatGPT หรือ Gemini เป็นที่ปรึกษาหรือที่ระบายความในใจมากขึ้น ซึ่งสะท้อนทั้งด้านดีคือคนกล้าหาทางออกเมื่อรู้สึกทุกข์ และด้านที่ต้องระวังคือช่องว่างของการเข้าถึงผู้เชี่ยวชาญหรือคนใกล้ตัวที่รับฟังได้จริง

ที่มา: Ipsos Health Service Report 2025, สภาพัฒน์ (NESDC), Thai Health Report 2025

The post หนึ่งปีที่ผ่านมา คนไทยเครียดเรื่องอะไรมากขึ้น first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .

ข้อมูลจากกรมสุขภาพจิตชี้ว่าวัยรุ่นไทยมีแนวโน้มเครียดสูงกว่ากลุ่มวัยทำงานถึง 4 เท่า และผลสำรวจนักเรียนมัธยม–อาชีวศึกษากว่า 3,500 คนทั่วประเทศพบว่า การเรียนเป็นสาเหตุความเครียดอันดับหนึ่งถึง 51.45% โดยเฉพาะความกลัวสอบตกและเกรดไม่ดี (40.19%) แต่ที่น่าสนใจคือ เมื่อถามลึกลงไปถึงเรื่องที่ “กระทบสุขภาพจิต” มากที่สุด กลับพบว่าปัญหาครอบครัวมีน้ำหนักไม่แพ้เรื่องเรียน และสาเหตุอันดับหนึ่งในกลุ่มนี้คือความคาดหวังและความเข้มงวดของพ่อแม่ สูงถึง 43.90%

ความคาดหวังที่ตั้งใจดีของพ่อแม่ เช่น อยากให้ลูกเรียนเก่ง เข้ามหาวิทยาลัยดี ๆ มีอนาคตมั่นคง เมื่อสื่อสารด้วยการกดดัน เปรียบเทียบ หรือผูกเงื่อนไขความรักไว้กับผลการเรียน อาจกลายเป็นน้ำหนักที่เด็กแบกไว้คนเดียวโดยไม่มีใครรู้ ตัวเลขที่น่าเป็นห่วงที่สุดคือเกือบ 1 ใน 13 ของนักเรียนที่ตอบแบบสำรวจ (7.43%) เคยมีความคิดทำร้ายตัวเองหรืออยากจบชีวิต ซึ่งงานวิจัยชี้ว่าเชื่อมโยงกับปัญหาครอบครัวมากกว่าความกดดันด้านการเรียนเพียงอย่างเดียว

สิ่งที่ช่วยได้จริงในบ้าน ไม่ใช่การลดความคาดหวังลงทั้งหมด แต่คือการเปลี่ยนจาก “คาดหวังผลลัพธ์” มาเป็น “รับฟังความรู้สึก” ถามว่าวันนี้เหนื่อยไหม แทนที่จะถามว่าสอบได้เท่าไหร่ และให้ลูกรู้ว่าไม่ว่าผลจะออกมาอย่างไร เขายังเป็นที่รักเสมอ

ที่มา: กรมสุขภาพจิต (2565) และผลสำรวจนักเรียนมัธยม–อาชีวศึกษา 3,516 คนทั่วประเทศ (Thairath)

The post เด็กรุ่นใหม่เครียดหนักกว่าที่คิด เมื่อความคาดหวังของพ่อแม่กลายเป็นภาระ first appeared on Bodhi Space : พื้นที่แห่งการตื่นรู้ .